TUYỂN TẬP NHỮNG BÀI THƠ TÌNH HAY NHẤT CỦA PUSKIN

Đăng lúc 08:39:27 13/02/2019

MX. Aleksandr Sergeyevich Pushkin (tiếng Nga: Александр Сергеевич Пушкин); 1799 – 1837) là một nhà thơ, nhà văn, nhà viết kịch nổi tiếng người Nga. Được tôn vinh là Đại thi hào, Mặt trời thi ca Nga, ông đã có những đóng góp to lớn trong việc phát triển ngôn ngữ văn học Nga hiện đại và là biểu tượng của dòng văn học lãng mạn Nga thế kỷ XIX bởi nhiều cống hiến trong sự đa dạng hóa ngôn ngữ văn chương.

Nhân ngày thơ Việt Nam lần thứ XVII, Mường Xủng xin gới thiệu đôi nét về cuộc đời và sự nghiệp thi cá của của đại thi hào Puskin để bạn đọc biết.

————————

 

(Chân dung Puskin thời thơ ấu)

Pushkin sinh ngày 6 tháng 6 năm 1799 (26 tháng 5 theo lịch cũ) tại thành phố Moskva trong một gia đình quý tộc Nga có nguồn gốc từ thế kỷ 12.Cha của Pushkin, ông Pushkin Sergei Levova, là hậu duệ của dòng dõi gia đình Boyar cũ - tước hiệu cao cấp nhất trong tầng lớp quý tộc của Nga và Romania thời xưa. Ông vốn là một chủ đất giàu có, sở hữu nhiều đất đai và nô lệ. Tuy nhiên, ông Sergei Levova lại luôn cảm thấy xấu hổ vì điều này. Dường như người cha của Pushkin không phù hợp với công việc của một người quản lý. Ông rất ít quan tâm đến những khái niệm như gia đình, thu nhập và giá cả nông sản. Cả cuộc đời của Sergei Levova sống trong cảnh thảnh thơi, nhàn nhã và vô lo với tài hoạt ngôn trên các diễn đàn đông người, ưa tìm hiểu ngôn ngữ Pháp và Nga, quan tâm tới văn học và có một thư viện gồm những cuốn sách tiếng Pháp giá trị. Với con cái, ông Sergei Levova cũng rất ít thể hiện sự quan tâm đặc biệt nhưng cơ bản là một người cha tốt. Vợ ông Sergei Levova, đồng thời là mẹ Pushkin, bà Nadezhda Osipovna, thuộc dòng dõi của Abram Petrovich Gannibal, một người nô lệ da đen, nhờ thông minh xuất chúng và có những đóng góp lớn về quân sự, hàng hải cho nước Nga đã được Pyotr Đại đế nhận làm con nuôi. Vì thế, Pushkin có vài đặc điểm giống đằng ngoại như tóc rất xoăn, làn da ngăm đen và đôi môi dày. Trái với bản tính vô lo của chồng, bà Sergei Levova là một phụ nữ xinh đẹp nhưng chuyên quyền, độc đoán. Ba người con, con gái lớn Olga, rồi đến Pushkin và cuối cùng là em út Leo thì chỉ có Leo là được nuông chiều hơn cả. Chị em Pushkin thường bị mẹ dạy bằng roi vọt và bà mẹ đặc biệt lạnh lùng với cậu con trai thứ. Có thời điểm quá tức giận, thậm chí bà còn không nói chuyện với Pushkin tới hàng tuần, thậm chí cả tháng. Trong thời gian cai sữa cho Pushkin, bà mẹ đã bỏ mặc cậu bé đói khát mút tay và không âu yếm cậu bé như những bà mẹ khác. Vì thuở nhỏ Pushkin rất mập mạp, vụng về, bà mẹ đã bắt cậu phải vận động, chạy nhảy, chơi đùa với bạn bè cùng trang lứa. Trái lại, bà ngoại của cậu, bà Maria Alexeevna Gannibal lại là một phụ nữ rất hiền từ. Thời thơ ấu, trong những tháng hè, Pushkin thường được về chơi với bà ngoại tại ngôi làng nhỏ Zakharov, gần thành phố Zvenigorod, ngoại ô Moskva. Những tháng ngày êm đềm ở đây về sau này được phản ảnh trong những bài thơ đầu tiên của Puskin ("Thầy tu", 1813; "Bova", 1814; "Lời nhắn cho Yudin", 1815; "Giấc mơ", 1816).

Sáu tuổi, Pushkin được tuyển vào trường Lyceum Hoàng gia[1], tại Tsarskoe Selo (Hoàng Thôn, nay là thị trấn Pushkin) gần kinh đô Sankt-Peterburg. Thời gian theo học tại đây ông đã chứng kiến cuộc chiến tranh giữa quân đội Nga hoàng với quân Pháp của Napoléon I (1812). Ông có bài thơ nổi tiếng về chủ đề này - "Hồi ức ở Hoàng Thôn" (Воспоминание о Царском Селе, 1815). Bài thơ này đã được nhà phê bình văn học Nga nổi tiếng thời bấy giờ là Gavrila Romanovich Derzhavin (Гаври́л Рома́нович Держа́вин) coi là một tác phẩm kiệt xuất và đã tôn vinh Pushkin, khi đó mới 16 tuổi, như một nhà thơ lớn của nước Nga.

(Puskin thời niên thiếu)

Sau khi tốt nghiệp Lyceum, Pushkin tích cực tham gia vào các hoạt động văn học nghệ thuật của giới quý tộc trí thức trẻ tại Sankt-Peterburg, lúc bấy giờ đang nỗ lực đấu tranh cho một cuộc cách mạng xoá bỏ chế độ nông nô tại Nga. Thời gian này ông cho ra đời những bài thơ mang tính chính trị như "Gửi Chaadaev" (К Чаадаеву, 1818), "Gửi N. Ya. Plyuskova" (Н. Я. Плюсковой, 1818), "Làng quê" (Деревня, 1819)... Năm 1820 Pushkin cho in bản trường ca đầu tiên của mình - "Ruslan và Lyudmila" (Руслан и Людмила) và ngay lập tức tạo được tiếng vang lớn về phong cách cũng như chủ đề, mặc dù cũng phải chịu sự công kích dữ dội từ phía chính quyền.

Mùa xuân 1820, do những bài thơ cách mạng, thống đốc Sankt-Peterburg, bá tước M. Miloradovich, đã quyết định đày Pushkin tới Sibir. Tuy nhiên nhờ sự giúp đỡ và ảnh hưởng của những người bạn (Nikolai Mikhailovich Karamzin, Pyotr Yakovlevich Chaadayev, Fyodor Nikolayevich Glinka), cuối cùng ông chỉ phải chịu mức án nhẹ hơn là bị trục xuất khỏi thành phố Sankt-Peterburg vô thời hạn. Sau khi rời Sankt-Peterburg, Pushkin đã đi xuống miền nam nước Nga, tới Kavkaz và Krym, Moldova, Kiev. Trong thời gian này ông vẫn tiếp tục cho ra đời những tác phẩm mới có ảnh hưởng rất lớn tới văn học Nga thế kỷ 19, như "Người tù binh Kavkaz" (Кавказский пленник, 1822), "Gavriiliada" (Гавриилиада, 1821), "Anh em lũ cướp" (Братья разбойники, 1822), "Đài phun nước Bakhchisaraysky" (Бахчисарайский фонтан, 1824). Năm 1823, ở Kishinov, Pushkin bắt tay vào viết tiểu thuyết bằng thơ, kiệt tác "Yevgeny Onegin"[2] (Евгений Онегин).

 

(Chân dung Puskin thời trẻ)

Tháng 7 năm 1824, với đơn xin ân xá, Pushkin được chính quyền cho phép về ở khu trang trại Pskov tại vùng Mikhailovskoe dưới sự kiểm soát của gia đình. Tại Mikhailovskoe ông đã sáng tác những tác phẩm lịch sử như vở kịch "Boris Godunov" (Борис Годунов, 1825), "Với biển cả" (К морю, 1826), trường ca "Những người Digan" (Цыганы, 1827).

Năm 1825, trong lần sang thăm trang trại láng giềng, Pushkin đã gặp nàng Anna Kern, người tạo cho ông cảm hứng để sáng tác bài thơ nổi tiếng "Gửi K". Cuối năm 1825 đầu năm 1826 kết thúc chương năm và sáu của "Evgeny Onegin", mà lúc đó Puskin coi là đoạn kết cho phần một của tác phẩm.

Cuối năm 1825, thông qua một số viên chức có thiện chí, Pushkin đã được tiếp cận Nga hoàng Nikolai I để đệ đơn xin ân xá và được Nga hoàng chấp thuận. Tuy nhiên sau thất bại của cuộc khởi nghĩa Tháng Chạp năm 1825 tại Sankt-Peterburg, chính quyền đã xem xét lại tất cả các ấn phẩm chống đối chính quyền của Pushkin trước đó và quyết định buộc ông bị quản thúc tại gia và có chính sách kiểm duyệt nghiêm khắc các tác phẩm của nhà thơ. Pushkin đã chuyển về Moskva sống trong thời gian này.

Năm 1831 được đánh dấu bởi một sự kiện rất quan trọng trong sự nghiệp của Pushkin, ông đã có buổi gặp gỡ với Nikolai Vasilyevich Gogol, một nhà văn Nga nổi tiếng khác. Cả hai nhanh chóng trở thành bạn thân và luôn hỗ trợ nhau trong hoạt động nghệ thuật. Puskin đã có ảnh hưởng lớn tới những nhân vật trong các tác phẩm châm biếm phê phán hiện thực của Gogol.

Cùng năm 1831, Pushkin kết hôn với người đẹp Natalia Goncharova, người đã đem lại cho ông cảm hứng sáng tác lớn lao. Ông hoàn tất chương "Bức thư của Onegin" trong tác phẩm "Evegeny Onegin" và cũng là chương kết của công trình vĩ đại mà nhà thơ đã mất 8 năm để thực hiện

.

(Puskin ở Sirbri)

Tháng 11 năm 1833, Puskin trở lại Sankt-Peterburg, và cảm thấy cần phải có những thay đổi lớn trong cuộc sống, ông không muốn bị kìm kẹp trong bốn bức tường do chế độ quản thúc.

Nhờ sự sủng ái của Nga hoàng Nikolai I, đầu năm 1834 chế độ quản thúc đối với Pushkin được nới lỏng, tuy nhiên các tác phẩm thơ ca của ông vẫn phải có sự đồng ý của Sa hoàng mới được phát hành. Do vậy hoàn cảnh kinh tế của nhà thơ không được thuận lợi, Pushkin phải đăng ký vào một chức vụ thư lại trong viện biên sử của Sa hoàng. Thời kỳ này, Puskin chuyển hướng sang viết văn xuôi. Ông sáng tác truyện vừa như "Con đầm bích" (Пиковая дама), tiểu thuyết như "Dubrovski" (Дубровский, 1832-33), "Con gà trống vàng", "Người da đen của Pyotr Đại đế" (không hoàn thành)...

Cùng với những người bạn, Pushkin đã thành lập tờ tạp chí Người đương thời (Современник). Nhiều tác giả nổi tiếng của Nga thời bấy giờ như Aleksandr Ivanovich Turgenev, N.V. Gogol, V.A. Zhukovski, P.A. Vyazemski đã ủng hộ bằng cách gửi những tác phẩm mới nhất của mình tới cho tạp chí này. Tuy nhiên, độc giả Nga khi đó chưa quen với những bài viết mang tính phê phán hiện thực sâu sắc đã không hưởng ứng tạp chí Người đương thời. Số lượng độc giả quá ít khiến ban biên tập lâm vào tình thế rất khó khăn, họ không có đủ tiền để trang trải cho việc in ấn và thù lao cho cộng tác viên. Hai số cuối của tạp chí có đến quá nửa là sáng tác của Pushkin, phần lớn là để vô danh. Tiểu thuyết "Người con gái viên đại úy" (Капитанская дочка) chính là được in trên tạp chí này.

(Puskin ở Xanhpeterbur)

Vợ của Pushkin - Natalia Goncharova là một phụ nữ đẹp và quý phái vì vậy luôn có rất nhiều người ái mộ, trong số đó có cả Nga hoàng Nikolai I. Trong khi đó Puskin, do nguồn gốc châu Phi của mình, lại có một bề ngoài không mấy bắt mắt. Điều này làm cho Puskin rất khó chịu và không ít lần cảm thấy bực bội.

Chân dung vợ của Puskin

Năm 1837, do những tin đồn thất thiệt về quan hệ ngoại tình của vợ mình với Georges d'Anthès - một sĩ quan kỵ binh trong quân đội Sa hoàng là chồng của chị vợ mình. Puskin đã thách đấu súng, kết quả cuộc đọ súng đã kết thúc hết sức bi kịch khi cả hai đối thủ đều bị thương, nhưng Puskin đã bị trọng thương và qua đời hai ngày sau đó – ngày 10 tháng 2 năm 1837.

Trận đấu súng cuối cùng của Puskin

Tượng đài nhà thơ Puskin ở Maxcova

Mường Xủng xin trân trọng giới thiệu những bài thơ nổi tiếng của Puskin.

SAO

       Puskin

Một ngôi sao vừa rơi

vụt tắt trên bầu trời

hay là tên người ấy

vụt tắt ở trong tôi ?

Vẫn thấy trên bầu trời

có muôn vàn sao sáng

mà ở trong lòng tôi

như một hành lang vắng

Một ngôi sao vừa tắt

bầu trời vẫn không buồn

sao tên người ấy tắt

trong lòng tôi cô đơn ?

 

 

TÔI YÊU EM

                    Puskin

Tôi yêu em đến nay chừng có thể

Ngọn lửa tình chưa hẳn đã tàn phai,

Nhưng không để em bận lòng thêm nữa

Hay hồn em phải gợn bóng u hoài

Tôi yêu em âm thầm, không hy vọng,

Lúc rụt rè khi hậm hực lòng ghen

Tôi yêu em, yêu chân thành đằm thắm

Cầu em được người tình như tôi đã yêu em

 

VÔ TÌNH

               Puskin

Vô tình anh gặp em

Rồi vô tình thương nhớ

Đời vô tình nghiệt ngã

Nên chúng mình yêu nhau

Vô tình nói một câu

Thế là em hờn dỗi

Vô tình anh không nói

Nên đôi mình xa nhau

Chẳng ai hiểu vì đâu

Đường đời chia hai ngả

Chẳng ai có lỗi cả

Chỉ vô tình mà thôi

Vô tình suốt cuộc đời

Anh buồn đau mải miết

Vô tình em không biết

Hay vô tình quên đi

 

“ BÊN ĐOÁ HỒNG ”…

                                Puskin

Bên đóa hồng kiêu kỳ

Có con chim họa mi,

Loài danh ca sơn cước

Ngọt ngào lên tiếng hót

“ Nàng hồng ơi ! Nàng hồng !

Ta trong xiềng trong xích,

Nhưng lòng ta thỏa thích

Vì xiềng xích của nàng ”

Chim họa mi hót vang

Nhởn nhơ trong nô lệ

Trên bụi cành nguyệt quế,

Cạnh đóa hồng đẹp xinh

Trong bóng đêm hữu tình.

 

CON CHIM HOẠ MI VÀ NHÀNH HỒNG

                                   Puskin

Giữa vườn xuân bóng đêm tịch mịch

Chim họa mi thánh thót bên nhành hồng

Nhưng đóa hồng kia chẳng chút động lòng,

Mà lặng lẽ đung đưa rồi thiếp giấc,

Bản tình ca vẫn du dương và réo rắt.

Vì sắc đẹp lạnh lung ngươi hát làm chi ?

Hỡi, thi nhân , hãy mau tỉnh dậy đi !

Uổng công thôi, ngươi nhìn thấy đấy :

Nó mơn mởn sắc hương lộng lẫy

Nhưng chẳng chút gì xúc động cảm rung;

Nó làm ngơ chẳng đáp lại tiếng lòng.

 

“CÔ GÁI HAY GHEN KHÓC”

                                   Puskin

Cô gái hay ghen khóc sụt sùi,

Trách chàng trai trẻ mãi không nguôi;

Ngả xuống vai cô…, chàng thiếp ngủ

Quên hờn, ru giấc ngủ, cô cười…

 

LÁ THƯ BỊ ĐỐT CHÁY

                              Puskin

Vĩnh biệt lá thư tình ! Thôi vĩnh biệt :

Ý nàng đây, sao ta mãi phân vân ?

Bàn tay ta sao mãi chẳng muốn buông

Niềm vui sướng của ta cho ngọn lửa…

Nhưng đủ rồi ! Phân vân làm chi nữa

Cháy đi thôi thư ấp ủ yêu đương !

Lòng ta yên rồi chẳng chút vấn vương

Này ngọn lửa tham tàn đang sắp cuốn

Những trang giấy thư em… xin chút gượm !

Bốc lửa rồi ! Làn khói nhẹ vẩn vơ

Tan nhòa cùng lời cầu nguyện của ta

Hình chiếc nhẫn ước thề trên xi gắn

Đã biến mất, xi chảy sôi… Ôi thần thánh !

Thế là xong ! than giấy mỏng cuộn tròn,

Trên tàn than trắng đâu nét thiêng liêng…

Cả lồng ngực của ta dường thắt lại

Hãy lưu mãi giữa lòng ta quằn quại,

Hỡi niềm vui chua xót của đời ta,

Cuộc đời buồn, ôi thân thiết tàn tro.

 

“ XIN ĐỪNG HÁT ”

                            Puskin

Xin đừng hát bên anh những bài ca

Gruzi sầu thương ơi người đẹp

Chúng gợi lại cho anh trang đời khác,

Gợi lại cho anh nhớ lại dải bờ xa.

Ôi, tiếng hát của em sao tai ác !

Gợi cho anh nhớ nội cỏ đồng hoa

Và đêm trăng cùng dung nhan dáng nét

Cô gái buồn vời vợi bóng mờ xa

Nhìn thấy em anh vụt quên tất cả

Bóng dáng dịu hiền và mỏng manh

Nhưng em hát trước mặt anh phút đó

Bóng dáng xưa bỗng hiện lại rõ rành.

Xin đừng hát bên anh những bài ca

Gruzi sầu thương, ôi người đẹp !

Chúng gợi lại cho anh những trang đời khác,

Gợi cho anh nhớ lại dải bờ xa.

 

NHỮNG DÒNG THƠ VIẾT TRONG ĐÊM KHÔNG NGỦ

                                                Puskin

Tôi thao thức nến đèn tắt cả;

Mộng buồn tênh, tăm tối khắp nơi

Chỉ có tiếng đồng hồ cô lẻ

Vẳng đều đều bên cạnh giường tôi.

Tiếng chuyện phiếm các nàng tiên nữ,

Tiếng bước đời chuột xám chạy qua

Tiếng xao xuyến đêm dài thiếp ngủ…

Cớ sao người day dứt lòng ta,

Có nghĩa gì tiếng thì thào tẻ ngắt ?

Lời than vãn hay là lời trách móc

Của một ngày ta đã bỏ trôi qua ?

Hay là ngươi muốn đòi hỏi gì ta

Ngươi gọi ta hay là ngươi báo mệnh ?

Ta muốn hiểu được ngươi cho tường tận,

Ta muốn dò tìm ý nghĩa trong ngươi…

 

TU VIỆN TRÊN ĐỈNH NÚI

                                     Puskin

Núi giữa núi riêng ngươi cao nhất,

Đỉnh hùng vĩ của ngươi, ka zơ bêch,

Tỏa hào quang chói lọi muôn đời.

Như con thuyền bơi giữa lưng trời

Tu viện của ngươi nằm trong mây khói

ẩn hiện trên đỉnh núi chơi vơi.

Ôi chốn xa xăm lòng hằng ao ước !

Giá được lên trên đỉnh tự do kia,

Gửi gắm lại một lời từ biệt

Với khe ngàn tù túng giam ta !

Lên tăng phòng trong tu viện mây nhòa.

Bên Thượng đế ta làm người hàng xóm !

 

NGƯỜI TÙ

               Puskin

Tôi ngồi trong chấn song ngục lạnh,

Chú đại bang non trẻ trong lồng.

Bên cửa sổ anh bạn buồn chớp cánh

Rỉa miếng mồi thịt máu đỏ loang.

Rỉa, rồi bỏ, rồi nhìn qua ô cửa,

Như cùng tôi chung một tâm tư.

Và ánh mắt, và tiếng kêu giục giã

Như cùng tôi muốn nhủ : “ Ta bay đi !

Bay , bay đi , ta loài chim tự do !

Bay về miền núi ngời sau mây xám,

Bay về vùng nước biển xanh phẳng lặng,

Bay về nơi chỉ có gió…và ta !...”

 

KAPKAZ

               Puskin

Kapkaz dưới chân ta. Một mình ta trên đỉnh

Bên vực sâu, trên tuyết trắng mênh mông;

Con đại bàng cất bay từ núi thẳm,

Ngang cùng ta dừng cánh lặng trong không

Từ nơi đây ta thấy nguồn suối chảy

Và bước đầu núi sụp lở hãi hùng;

Dưới chân ta mây mù trôi ngoan ngoãn;

Qua làn mây thác nước đổ ầm vang;

ở tầng dưới đá nhấp nhô tảng tảng;

Rồi rêu phong gầy guộc, bụi khô cằn;

Rồi đến những rừng cây vòm xanh thắm

Nơi chim kêu, nai chạy tung tăng.

Rồi dưới nữa ngươi quây quần trong núi,

Đàn cừu lần theo bãi vực phì nhiêu.

Chàng mục đồng xuống lũng vui phơi phới,

Giữa đôi bờ râm mát Ara reo.

Kỵ mã nghèo nương thân trong hang núi

Nơi dòng sông Terec dập dìu.

Và dập dìu và réo ầm như mãnh thú

Nhốt sau lần cũi sắt thấy mồi ngon.

Và trào đập lên bờ hăng vô bổ

Sóng đói thèm liêm liếm đá nhô hòn.

Vô ích cả ! Không mồi ngon, không lí thú

Đá lặng câm kẹp chặt lòng sông.

 

“ ÁNH MẶT TRỜI ”…

                            Puskin

Ánh mặt trời của ban ngày đã tắt

Sương chiều nhẹ đã trùm lên biển biếc.

Địa chỉ